Ta świętokrzyska wieś skrywa pogańskie sanktuarium. Poznaj fascynującą historię Góry Grodowej

2026-01-26 19:11

W samym sercu Gór Świętokrzyskich, nieopodal Kielc, leży miejscowość Tumlin, która dla wielu turystów jest jedynie przystankiem na trasie. Jednak to właśnie tutaj, na szczycie Góry Grodowej (395–399 m n.p.m.), kryje się jedna z najbardziej fascynujących zagadek archeologicznych regionu – rezerwat „Kamienne Kręgi”.

Kamienne Kręgi

i

Autor: Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego/ Materiały prasowe Urząd Marszałkowski Województwa Świętokrzyskiego

Tajemnicze kręgi. Ślad dawnych Słowian

To, co potocznie nazywamy kamiennymi kręgami, to w rzeczywistości pozostałości pogańskiego ośrodka kultu dawnych Słowian, który funkcjonował tu ponad 1000 lat temu. Badania archeologiczne przeprowadzone na Górze Grodowej odsłoniły system kamienno-ziemnych wałów, które w VIII i IX wieku otaczały miejsce plemiennych obrzędów.

Analogię dla tego miejsca stanowią tak znane ośrodki jak Łysiec (Święty Krzyż) czy śląska Ślęża. Naukowcy, analizując próbki węgla drzewnego z wałów, ustalili ich wiek na przedział lat 1047–1193, co potwierdza, że sacrum pogańskie tętniło tu życiem jeszcze długo po oficjalnym chrzcie Polski.

Co oznaczają te konstrukcje?

W wierzeniach dawnych Słowian, wały i kręgi pełniły funkcję symboliczną – oddzielały sferę sacrum (świętą) od profanum (codziennej). Były to miejsca przeznaczone dla kapłanów (żerców) oraz osób szukających azylu. Choć dziś znaczna część kręgów jest zniszczona przez dawną działalność kamieniołomu, wciąż można poczuć tam mistyczną atmosferę dawnych rytuałów.

Rezerwat Przyrody Kręgi Kamienne to idealne miejsce na wycieczkę. Zobacz zdjęcia

Czerwony piaskowiec i „Piekło” pod Tumlinem

Góra Grodowa to nie tylko archeologia, ale i unikalna geologia. Wydobywa się tu słynny piaskowiec tumliński o charakterystycznej czerwono-brunatnej barwie. Jest to surowiec o unikatowej kolorystyce na skalę światową, wykorzystywany m.in. do budowy miejscowego kościoła św. Stanisława oraz schodów Katedry w Kielcach.

Wędrując czerwonym szlakiem z Góry Grodowej, można dotrzeć do pobliskiego szczytu Kamień (399 m n.p.m.), zwanego również Piekłem, gdzie w triasowym piaskowcu natura wyrzeźbiła malownicze szczeliny i groty skalne.

Jak zwiedzić rezerwat „Kamienne Kręgi”?

Wycieczka do rezerwatu to idealny pomysł na rodzinny spacer:

  • Trasa: Najlepiej wyruszyć z Tumlina-Gród (ul. Grodowa) czerwonym szlakiem turystycznym, który jest częścią Głównego Szlaku Świętokrzyskiego
  • Czas przejścia: Cała trasa liczy około 2,8 km, a jej pokonanie zajmuje około godziny.
  • Co zobaczyć: Poza pozostałościami wałów, na szczycie znajduje się kamienna kaplica pw. Przemienienia Pańskiego z 1850 roku, otoczona starymi płytami nagrobnymi. Legenda głosi, że wzniesiono ją w miejscu wcześniejszej, drewnianej kapliczki upamiętniającej odparcie wojsk szwedzkich.

Dla miłośników historii Tumlin oferuje również Wzgórze Trzech Krzyży z nowoczesną drogą krzyżową oraz ruiny Wielkiego Pieca w Samsonowie, położone zaledwie kilka kilometrów dalej.

Odkryj tajemnicę Gór Świętokrzyskich i przekonaj się, co kryją mury dawnego słowiańskiego grodziska. Góra Grodowa to miejsce, gdzie historia spotyka się z magią natury..

QUIZ. Rozpoznasz świętokrzyskie atrakcje turystyczne ze zdjęcia? 8/10 dla najlepszych
Pytanie 1 z 10
W jakiej miejscowości zanjduje się ten zamek?
chęciny