To miasto w Świętokrzyskiem zachwyca barokowym pałacem. Ma też jedną z najpiękniejszych starówek

Kolebka kamieniarzy i „Sarmackie Ateny”

Historia tego miejsca nierozerwalnie wiąże się z lokalnym bogactwem – wapieniem pińczowskim, potocznie zwanym „pińczakiem”. Już w XII wieku istniał tu kamieniołom, którego strzegł niewielki gród. Choć osadę zniszczyli Tatarzy w 1241 roku, wkrótce na wzgórzu wyrósł gotycki zamek, a u jego stóp rozwinęła się osada, która w 1428 roku otrzymała prawa miejskie z rąk króla Władysława Jagiełły.

Złoty wiek nadszedł w XVI stuleciu za sprawą Mikołaja Oleśnickiego. Pińczów stał się wówczas głównym ośrodkiem małopolskiej reformacji. Założone tu nowoczesne gimnazjum protestanckie zyskało miano „Sarmackich Aten”. To właśnie w tym intelektualnym tyglu profesorowie dokonali wiekopomnego przekładu Biblii bezpośrednio z języków oryginalnych na język polski, znanej jako Biblia pińczowska. Gdy pod koniec XVI wieku miasto odkupił biskup Piotr Myszkowski, rozpoczęła się gwałtowna rekatolicyzacja, a miejscowość stała się sercem potężnej ordynacji rodowej.

Zobacz współczesny Pińczów na zdjęciach

Pałac Wielopolskich – klasycystyczny świadek wielkiej historii

Głównym punktem na turystycznej mapie miasta jest okazały Pałac Wielopolskich. Choć dawna historia tego miejsca wiąże się z zamkiem Myszkowskich, ta klasycystyczna rezydencja powstała pod koniec XVIII wieku (w 1789 roku) u podnóża Góry Zamkowej, najprawdopodobniej według projektu Franciszka Naxa.

Piętrowy budynek zachwyca symetrią i bogactwem stiukowych zdobień. Główną fasadę zdobią płaskorzeźbione sceny mitologiczne, a nad wejściem prezentuje się orzeł oraz herb fundatora – margrabiego Franciszka Wielopolskiego. Do ganku prowadzą schody, przy których stoją osiemnastowieczne figury rzymskich bogiń: Flory, patronki wiosny, oraz Pomony, bogini owoców. Wnętrza pałacu kryją klasycystyczną polichromię w dawnej sali bibliotecznej. Dziś w zabytkowych murach mieści się lokalne liceum ogólnokształcące, dumnie kontynuujące tradycje akademickie dawnego Pińczowa.

Rynek w Pińczowie – zielona oaza i unikalny kamień

Po wizycie w pałacu czas na krótki spacer. Starówka w Pińczowie ma w sobie wyjątkowy urok. Rynek w Pińczowie, noszący nazwę Placu Wolności, całkowicie oparł się powszechnej modzie na betonowanie. Jego centralną część zajmuje rozłożysty, bujny park, w którym można odpocząć w cieniu drzew. Pośrodku zieleńca bije zabytkowa fontanna, zaprojektowana przez renesansowego mistrza Santiego Gucciego.

Wokół placu wznoszą się kamienice, z których wiele posiada surowe, niewykończone tynkiem elewacje. To lokalna duma – budynki wzniesiono z jasnego pińczaka. Ten unikalny wapień po wydobyciu jest miękki i plastyczny, co ułatwia rzeźbienie, lecz z czasem twardnieje na powietrzu. Co ciekawe, w tutejszym kamieniołomie badacze odkryli nawet skamieniały szkielet wieloryba sprzed 15 milionów lat!

Zabytki Pińczowa, które musisz zobaczyć

Odkrywając kolejne atrakcje Pińczowa, trafiamy na unikalne perły dawnej architektury:

• Kaplica św. Anny: Wzniesiona w 1600 roku przez Santiego Gucciego na szczycie wzgórza św. Anny. To pierwsza w Polsce wolno stojąca kaplica kopułowa o przeznaczeniu wyłącznie kultowym. Wybudowana z pińczaka, zachwyca manierystyczną formą, a wspinaczka na wzgórze nagradza niesamowitym widokiem na dolinę Nidy
• Stara Synagoga: Wybudowana w latach 1594–1609 przy ulicy Klasztornej. To najstarsza synagoga w Polsce, w której wszystkie pomieszczenia połączono w jedną, zwartą bryłę. Wewnątrz podziwiać można osiemnastowieczne polichromie z motywami zwierzęcymi oraz manierystyczny Aron ha-kodesz z pińczowskiego wapienia
• Kościół św. Jana Ewangelisty: Dawna świątynia klasztoru paulinów, ufundowana w XV wieku. To tutaj w czerwcu 1559 roku po raz pierwszy publicznie odczytano słynny hymn Jana Kochanowskiego „Czego chcesz od nas, Panie”. Obok świątyni stoi okazała dzwonnica z końca XVII wieku
• Baszta Ogrodowa i Dom Ariański: W parku przypałacowym wznosi się renesansowa baszta z XVI wieku autorstwa Santiego Gucciego, będąca niegdyś pawilonem ogrodowym. Na pobliskim Mirowie stoi natomiast tajemniczy Dom Ariański z przełomu XVI i XVII wieku z pięknym, kamiennym portalem.

Odkryj Ponidzie na własne oczy

Pińczów w Świętokrzyskiem to idealny cel na weekendowy wyjazd. Spacer wąskimi uliczkami dawnego Mirowa czy wizyta w klasztorze reformatów, gdzie kryje się cudowny obraz Matki Boskiej Mirowskiej, gwarantują chwile pełne zadumy i zachwytu.

Chcesz poczuć wyjątkową atmosferę tego miasteczka i zobaczyć, jak prezentują się jego najcenniejsze skarby? Zapraszamy do obejrzenia naszej ekskluzywnej galerii zdjęć, w której uchwyciliśmy urok pińczowskich uliczek, detale klasycystycznego pałacu i zachwycające panoramy ze wzgórza św. Anny!