Gnojno na samym końcu listy. Twarde dane
Sytuacja finansowa gminy Gnojno w skali całego kraju budzi niepokój analityków. W zestawieniu obejmującym aż 1459 gmin wiejskich z całej Polski, Gnojno zajęło bardzo odległe, 1438. miejsce. Wskaźnik syntetyczny, który ocenia m.in. płynność finansową i zdolność do inwestowania, wyniósł tutaj zaledwie 2,13. Dla porównania warto przypomnieć liderów regionu:
- Gmina Nowiny – wskaźnik finansowy deklasujący konkurencję, dochód na poziomie 11 802,86 zł na mieszkańca.
- Gmina Gnojno – w ogólnopolskim rankingu zamożności (dochód skorygowany) również wypada słabo, znajdując się w ogonie regionu obok takich jednostek jak Lipnik czy Bieliny.
Dlaczego jest tak źle? Diagnoza finansowej zapaści
Niska pozycja Gnojna to nie efekt jednej złej decyzji, ale splotu trudnych uwarunkowań strukturalnych:
- Gospodarka oparta na rolnictwie. Gmina ma charakter typowo rolniczy, a aż 84,6% gospodarstw to małe, indywidualne jednostki. Brakuje dużych zakładów przemysłowych, które mogłyby zasilać budżet podatkami CIT i stabilnymi wpływami z PIT.
- Najmniejszy rynek pracy. Gnojno należy do grupy gmin o najmniejszym rynku pracy w regionie – pracuje tu zaledwie 239 osób w gospodarce narodowej ogółem.
- Dramat demograficzny i starzenie się. Gmina zmaga się z ujemnym przyrostem naturalnym oraz masową migracją do miast (aż 70% wyjeżdżających wybiera ośrodki miejskie). Współczynnik starości wynosi tu 44,0%, podczas gdy średnia dla województwa to 27,5%.
- Luka infrastrukturalna. Gmina od lat boryka się z bardzo niskim stopniem skanalizowania oraz brakiem scentralizowanych systemów ciepłowniczych, co generuje wysokie koszty utrzymania.
Czy w Gnojnie naprawdę panuje bieda?
Mimo fatalnych miejsc w tabelach finansowych, władze gminy starają się walczyć o poprawę losu mieszkańców. Raporty za rok 2025 wykazują, że budżet gminy (dochody bieżące) wyniósł ponad 32,8 mln zł. Gmina realizuje też ważne inwestycje, które mają przyciągnąć młodych ludzi, takie jak budowa nowoczesnego Ośrodka Zdrowia w Gnojnie (wartość ponad 5,5 mln zł) oraz utworzenie żłobka.
Co ciekawe, Gnojno posiada unikalne atuty, które mogłyby stać się kołem zamachowym turystyki. To tutaj znajduje się cenny dwór obronny z XVI wieku, gotycka kostnica oraz malowniczy park krajobrazowy. Historia miejscowości sięga czasów rzymskich, a legenda głosi, że Gnojno leżało na Bursztynowym Szlaku.Czy inwestycje w infrastrukturę społeczną i turystykę pozwolą Gnojnu odbić się od dna ogólnopolskich rankingów w 2026 roku? Na ten moment gmina pozostaje największym finansowym wyzwaniem powiatu buskiego.
TOP 5 najbiedniejszych wsi woj. świętokrzyskiego
Na podstawie Rankingu Zamożności Samorządów 2025 (opartego na dochodach per capita za rok 2023) oraz Rankingu Finansowego Samorządów 2025, oto 5 najbiedniejszych gmin wiejskich w województwie świętokrzyskim pod względem dochodu na mieszkańca:
- Lipnik (powiat opatowski) – 5 360,72 zł na mieszkańca. Gmina ta zajmuje jedno z najniższych miejsc w całym kraju, plasując się na 1414. pozycji w ogólnopolskim rankingu zamożności gmin wiejskich.
- Mirzec (powiat starachowicki) – 5 366,40 zł na mieszkańca. Znajduje się tuż nad Lipnikiem, zajmując 1411. miejsce w Polsce pod względem zamożności. W rankingu stabilności finansowej (wskaźnik syntetyczny) Mirzec sklasyfikowano na 1209. lokacie ze wskaźnikiem 2,57.
- Brody (powiat starachowicki) – 5 417,50 zł na mieszkańca. Gmina ta wykazuje również słabą kondycję w zestawieniu finansowym, gdzie zajęła 1389. miejsce w kraju ze wskaźnikiem syntetycznym na poziomie 2,32.
- Bieliny (powiat kielecki) – 5 519,94 zł na mieszkańca. Pod względem stabilności budżetowej gmina ta wypada jeszcze gorzej niż Mirzec czy Brody, zajmując 1410. miejsce w Polsce ze wskaźnikiem 2,26.
- Raków (powiat kielecki) – 5 539,47 zł na mieszkańca. Gmina Raków plasuje się na 1405. miejscu w ogólnopolskim rankingu finansowym z indeksem stabilności wynoszącym 2,28.
Warto odnotować, że gmina Gnojno (powiat buski), choć w zestawieniach zamożności per capita bywa notowana nieco wyżej, jest uznawana za najbiedniejszą pod względem ogólnej kondycji finansowej. W ogólnopolskim Rankingu Finansowym 2025 zajęła ona drastycznie niskie, 1438. miejsce (na 1459 jednostek) z najniższym w regionie wskaźnikiem wynoszącym zaledwie 2,13. Dla porównania, najbogatsza wieś w regionie – Nowiny – dysponuje dochodem 11 802,86 zł na osobę, co jest wynikiem ponad dwukrotnie wyższym od wymienionych powyżej gmin.
