To właśnie tutaj działa Winnica TERRA, pokazująca, jak odradza się winiarstwo w województwie świętokrzyskim. Podczas mojej wizyty na miejscu przyjrzałam się, jak wygląda połączenie ekologicznej uprawy winorośli z lokalną kuchnią i przemyślaną enoturystyką.
Pierwsze wrażenie po przyjeździe do Malic Kościelnych
Gdy dotarłam do Malic Kościelnych w gminie Lipnik, pierwszą rzeczą, na którą zwróciłam uwagę, była przestrzeń i dopracowany układ terenu. Całość zajmuje osiem hektarów, z czego ponad cztery hektary stanowią równo nasadzone rzędy winorośli rozłożone na południowym zboczu. Wokół rozciągają się lessowe wąwozy porośnięte starymi drzewami owocowymi oraz ogrody ziołowe.
Na szczycie wzgórza wybudowano drewnianą altanę, z której rozpościera się panoramiczny widok na dolinę i otaczające ją wzniesienia. Nie spodziewałam się, że w odległości około dwudziestu minut jazdy od Sandomierza znajduje się tak dobrze zorganizowana parcela. Widać tu wyraźnie, że każdy fragment terenu zagospodarowano z myślą o wygodzie odwiedzających oraz właściwym rozwoju upraw.
Urugwajska inspiracja i ekologiczna uprawa
Winnica TERRA to butikowe gospodarstwo winiarskie, w którym rośnie obecnie ponad osiemnaście tysięcy sadzonek. Historia tego miejsca wiąże się bezpośrednio z podróżami właścicieli, Michała i Maćka, do Ameryki Południowej. To właśnie podczas wizyt w winnicach w Urugwaju narodził się pomysł, aby przenieść tamtejsze wzorce i klimat na teren Polski.
Pierwsze krzewy posadzono tu w 2016 roku, wykorzystując naturalne atuty południowej ekspozycji zboczy Doliny Opatówki. Tutejsza gleba lessowa dobrze gromadzi ciepło i przepuszcza wodę, co tworzy odpowiednie warunki dla winorośli. Właściciele wybrali zestaw ośmiu odmian – uprawiają pięć szczepów białych oraz trzy czerwone.
Wśród odmian białych dominują Johanniter, Hibernal, Seyval Blanc, Muscaris oraz Solaris. Z kolei wina czerwone powstają z odmian Regent, Rondo i Cabernet Cortis, które dobrze radzą sobie w chłodniejszym klimacie. Od samego początku cała uprawa prowadzona jest w sposób ekologiczny, bez użycia zbędnych środków chemicznych.
Winiarskie tradycje w Dolinie Opatówki
Choć obecna winnica została założona stosunkowo niedawno, same tradycje winiarskie w okolicach Sandomierza i Opatowa sięgają dawnych wieków. Pierwsze uprawy na tych terenach zakładali zakonnicy – cystersi, dominikanie oraz paulini, doceniając lokalny mikroklimat. TERRA wpisuje się w te historyczne tradycje, stanowiąc jeden z punktów na Sandomierskim Szlaku Winiarskim.
Charakterystycznym elementem tutejszego ukształtowania terenu są lessowe wąwozy zajmujące ponad hektar powierzchni. Spacerując wyznaczonymi ścieżkami, można oglądać naturalne formacje glebowe oraz starodrzew owocowy. Przygotowano tam również specjalny taras widokowy skierowany na rzędy krzewów schodzące w dół wąwozu.
12
Chłodniejszy klimat regionu świętokrzyskiego wpływa bezpośrednio na styl powstających tu win, nadając im rześkość i wyrazisty, owocowy profil. Praca w winiarni odbywa się powoli, co pozwala na spokojne dojrzewanie trunków i zachowanie ich naturalnych aromatów.
Jak wygląda zwiedzanie? Przegląd opcji dla turystów
Podczas wizyty na miejscu sprawdziłam, z jakich form zwiedzania mogą skorzystać odwiedzający. Miejsce przygotowano tak, by obsłużyć zarówno gości indywidualnych, jak i zorganizowane grupy. Najdostępniejszy jest wariant samodzielny – na start otrzymuje się mapkę z zaznaczonymi punktami, tablicami informacyjnymi i kodami QR do audio-przewodnika. Ta opcja jest bezpłatna i nie wymaga rezerwacji.
Dla osób zainteresowanych szczegółami produkcji dostępny jest spacer z winiarzem połączony z komentowaną degustacją. Gospodarz oprowadza gości po winnicy, opowiadając o pielęgnacji krzewów i procesie winifikacji. Z uwagi na butikowy charakter miejsca, grupy oprowadzane po obiekcie liczą maksymalnie dwadzieścia pięć osób.
W ofercie znajduje się także piknik na winnicy, w ramach którego goście dostają koc, kosz z przekąskami oraz butelkę wybranego wina. Można tu również zarezerwować obiad lub kolację w rzędach winorośli, gdzie trzy dania łączone są z odpowiednio dobranymi wariacjami win. Z kolei wieczorami organizowane są degustacje w altanie na szczycie wzgórza z widokiem na zachód słońca nad Górami Świętokrzyskimi.
Regionalne Bistro i sezonowe winobranie
Przy winnicy działa Bistro serwujące dania inspirowane kuchnią świętokrzyską. Menu jest dostosowywane do pór roku i opiera się na produktach od lokalnych dostawców oraz warzywach z tutejszego ogrodu. Wszystkie serwowane potrawy są komponowane z myślą o łączeniu ich z lokalnymi winami.
W okresie jesiennym, we wrześniu i październiku, organizowane jest tu całodniowe wydarzenie pod nazwą Winobranie. Uczestnicy biorą udział w zbiorach winogron, uczą się obsługi prasy winiarskiej oraz wyciskają sok, który po zakończeniu pracy zabierają ze sobą w butelkach do domu.
Dojazd i wskazówki przed przyjazdem
Winnica TERRA zlokalizowana jest pod adresem Malice Kościelne 22 w gminie Lipnik. Miejsce leży przy trasach rowerowych i turystycznych łączących Opatów z Sandomierzem. Dojazd samochodem z Sandomierza zajmuje około dwudziestu minut.
Na wizytę warto wyznaczyć od jednej do kilku godzin, w zależności od planowanych aktywności. Samodzielny spacer nie wymaga wcześniejszych zgłoszeń, natomiast na degustacje z winiarzem, pikniki czy posiłki w winnicy obowiązuje wcześniejsza rezerwacja.
