Zaprojektowali ją w XIX wieku i tak zostało do dziś. Ta świętokrzyska wieś to urbanistyczny fenomen

Urbanistyczny plan z 1859 roku. Drogi, które przetrwały próbę czasu

To, co dziś podziwiamy w Mroczkowie jako spójną i logiczną strukturę, jest wynikiem precyzyjnych działań planistycznych z połowy XIX wieku. W 1859 roku geometra rządowy Pstrokowski dokonał pomiaru użytków rolnych wsi i podzielił je na nowe gospodarstwa. Wyznaczył on wówczas nowe drogi dojazdowe, które w większości są użytkowane do dnia dzisiejszego.

Miejscowość charakteryzuje się rozległą, niską zabudową (budynki parterowe i jednopiętrowe) położoną wzdłuż głównej arterii, co tworzy zwartą i uporządkowaną strukturę przestrzenną. Centrum wsi skupia najważniejsze obiekty: szkołę, bibliotekę, strażnicę OSP oraz dwa kościoły, z których jeden jest architektoniczną perłą regionu.

Przemysłowe serce Staropolskiego Okręgu

Mroczków nie zawsze był spokojną osadą. Od XVI do XIX wieku stanowił ważny ośrodek przemysłu żelaznego. Już w 1778 roku książę Michał Radziwiłł przekształcił tutejszą dymarkę w wielki piec hutniczy. Przemysłowa potęga wsi opierała się na wydobyciu rudy żelaza w okolicznych lasach oraz wykorzystaniu energii rzeki Kamiennej. Cenny zabytek techniki stanowił kanał wodny o długości około 500 metrów, który doprowadzał wodę do pieca. Choć wielki piec z czasem wygasł, ślady po dawnych dołach rudnych oraz układ wodny do dziś świadczą o przemysłowej świetności tego miejsca.

Kościół św. Rocha. Modrzewiowe wotum w brzozowym gaju

Najważniejszą dominantą architektoniczną Mroczkowa jest zabytkowy drewniany kościół pw. św. Rocha, wpisany do rejestru zabytków już w 1947 roku.

• Historia powstania: Według podań ludowych świątynia powstała na grobach zmarłych jako wotum dziękczynne za ustanie epidemii cholery, która szalała na tych terenach na początku XIX wieku. Mieszkańcy ślubowali, że po ustaniu pomoru wybudują kościół ku czci św. Rocha, patrona chroniącego przed zarazą
• Unikatowa architektura: Jest to budowla modrzewiowa o konstrukcji zrębowej. Jej najbardziej niezwykłym elementem jest ośmioboczna nawa, co stanowi rozwiązanie unikatowe w drewnianym budownictwie sakralnym. Korpus nakryty jest ośmiopołaciowym dachem gontowym z czworoboczną sygnaturką.
• Wnętrze i wyposażenie: Wnętrze skrywa neobarokowy ołtarz główny z około 1890 roku z obrazem św. Rocha. Co ciekawe, ołtarz ten został wzniesiony z ofiar właściciela i pracowników Cegielni w Sołtykowie. W kościele znajduje się także ambona połączona z konfesjonałem oraz zabytkowy chór muzyczny.
• Otoczenie: W południowo-zachodnim narożniku placu kościelnego stoi dwukondygnacyjna drewniana dzwonnica z około 1950 roku. Cały zespół kościelny jest schowany w malowniczym brzozowym zagajniku.

Obecnie nabożeństwa w tym zabytkowym kościółku odbywają się głównie w dniu patrona (16 sierpnia) oraz w większe święta, a funkcję głównej świątyni parafialnej przejął nowoczesny kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Obiekt znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Świętokrzyskiego.

Dlaczego warto odwiedzić Mroczków?

Mroczków to nie tylko urbanistyka i zabytki. To także miejsce o silnych tradycjach patriotycznych, gdzie lasy dawały schronienie partyzantom Armii Krajowej, w tym zgrupowaniu „Ponurego” i „Robota”. Wieś jest również domem dla twórców ludowych – przez lata tworzył tu wybitny rzeźbiarz Władysław Berus, którego prace zdobią Muzeum Narodowe w Kielcach.

Dla turystów przez Mroczków przebiega czarny szlak pieszy oraz szlak rowerowy, co czyni wieś doskonałym punktem startowym do eksploracji Rezerwatu „Ciechostowice” z unikatowymi okazami modrzewia polskiego.