Gdzie bije historyczne serce regionu?
Wieś leży w południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego, w granicach gminy Staszów. Na mapie regionu wyróżnia się przede wszystkim swoją starożytną metryką. Badania historyczne dowodzą, że pierwsze drewniane domy stały na tym terenie już w X-XI wieku. W czasach, gdy sąsiedni Staszówek (dzisiejszy Staszów) padał ofiarą najazdów tatarskich, Oględów utrzymywał swoją pozycję jako bezpieczny i znaczący punkt na mapie ówczesnej Małopolski.
Średniowieczna potęga i wzmianka kronikarza
Jan Długosz w swoich zapisach utrwalił postać Stasza Kmiotka, pierwszego pana na tych ziemiach, łącząc początki osadnictwa właśnie z okolicami Oględowa. O randze miejscowości w średniowieczu najlepiej świadczy fakt, że dwukrotnie – w 1252 i 1256 roku – książę Bolesław Wstydliwy zwołał tutaj wiece senatorskie, w których sam uczestniczył.
W tamtym okresie na terenie wsi funkcjonował gród, kasztelania oraz prężny ośrodek administracyjny. Na tutejszym dworze regularnie gościli najwyżsi urzędnicy państwowi – wojewodowie i kasztelani, a w pobliżu pracował ważny dla lokalnej gospodarki młyn oględowski.
19
Od grodu do pancernej potyczki
Dla miłośników historii nowszej Oględów kojarzy się przede wszystkim z wydarzeniami z sierpnia 1944 roku. To właśnie na polach tej wsi doszło do głośnej potyczki pancernej, podczas której radzieckie jednostki unieruchomiły i przejęły nowoczesne wówczas niemieckie czołgi typu Tygrys Królewski (King Tiger). Skala tego starcia sprawiła, że nazwa miejscowości na stałe weszła do podręczników wojskowości.
Współcześni turyści odwiedzający wieś mogą zobaczyć kilka istotnych miejsc:
- Kaplica pw. św. Józefa – mieści się ona w zaadaptowanej części dawnego budynku szkoły i przedszkola
- Pomnik ofiar wojny – monument upamiętniający mieszkańców powiatu staszowskiego, którzy zginęli w latach 1939–1945
- Historyczne nazwy części wsi – do dziś w użyciu są tradycyjne określenia takie jak Nowa Wieś, Półanki czy Stara Wieś, które oddają dawny układ osadniczy.
Dlaczego warto tu zajrzeć?
Oględów to rzadki przykład miejscowości, która mimo upływu tysiąca lat zachowała swoją tożsamość. To miejsce, gdzie wielka polityka średniowiecza i królewskie decyzje spotkały się z dramatycznymi wydarzeniami frontowymi II wojny światowej. Odwiedzając ziemię staszowską, warto zatrzymać się tutaj choć na chwilę, by poczuć ciężar historii, którą Jan Długosz zaczął opisywać stulecia temu.
