Nie trzeba jechać do Wilna, by stanąć przed Ostrą Bramą. W Świętokrzyskiem jest jej wierna kopia

Kult Matki Bożej Ostrobramskiej jest głęboko zakorzeniony w polskiej kulturze i duchowości, a jego najsłynniejszym literackim wyrazem pozostają słowa Adama Mickiewicza w Inwokacji „Pana Tadeusza”: „Panno święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz bramie”. Mało kto jednak wie, że aby stanąć przed wierną kopią wileńskiej Ostrej Bramy i cudownego wizerunku Matki Miłosierdzia, nie trzeba wyjeżdżać za granicę – wystarczy odwiedzić województwo świętokrzyskie.

Od obronnej baszty do wielkiego sanktuarium w Wilnie

Historia wileńskiego oryginału sięga początku XVI wieku. Gdy w latach 1503–1522 Wilno otoczono murami miejskimi z dziewięcioma bramami, jedną z nich – usytuowaną na południowym krańcu miasta, na szlaku prowadzącym do Miednik – zaczęto nazywać Bramą Miednicką, a z czasem Ostrą (od ostrego klina, jaki tworzyła w tym miejscu zabudowa). Pierwsza wzmianka historyczna o budowli pochodzi z 1514 roku. Jako jedyna ze wszystkich wileńskich bram przetrwała do dziś, a o jej pierwotnym, militarnym przeznaczeniu wciąż przypominają strzelnice widoczne na zewnętrznej elewacji.

Przełom w dziejach tego miejsca nastąpił w 1626 roku, kiedy w sąsiedztwie bramy swój klasztor otworzyli karmelici bosi, rozpoczynając szerzenie kultu obrazu Matki Bożej zawieszonego nad wjazdem do miasta. Przez stulecia wizerunek otaczano ogromną czcią, a ukoronowaniem tej pobożności była uroczysta koronacja obrazu, której 2 lipca 1927 roku dokonał kard. Aleksander Kakowski. W wydarzeniu uczestniczyły najwyższe władze państwowe i kościelne, w tym prezydent Ignacy Mościcki, prymas August Hlond oraz marszałek Józef Piłsudski.

Wizja biskupa z Wilna i budowa świętokrzyskiej repliki

Pomysł przeniesienia cząstki Wilna do Polski zrodził się z osobistej historii i troski o losy wiary. Inicjatorem powstania sanktuarium w Skarżysku-Kamiennej był pierwszy ordynariusz diecezji radomskiej, ks. bp Edward Materski – Wilnianin z pochodzenia. W dzieciństwie regularnie modlił się z rodzicami przed wileńskim obrazem. Po II wojnie światowej, widząc zamknięte granice i zamykane na Litwie kościoły, obawiał się o przyszłość Ostrej Bramy. Pragnął również odpowiedzieć na duchowe potrzeby Polaków zmuszonych do opuszczenia Kresów.

Początki Ostrej Bramy w Skarżysku-Kamiennej

Parafię erygowano 25 stycznia 1986 roku, a jeszcze w tym samym roku dzięki staraniom księży Stanisława Nowakowskiego i Adama Radzimirskiego stanęła tymczasowa kaplica. Budowa właściwej świątyni – według projektu architekta Zbigniewa Grządzieli i konstruktora Bogdana Cioka – ruszyła 31 maja 1988 roku pod kierownictwem proboszcza i kustosza ks. prał. Jerzego Karbownika. Dzieło wspierali finansowo nie tylko miejscowi parafianie, ale także Polonia z USA, Kanady i Anglii.

Prace postępowały w imponującym tempie. Już po roku wierna kopia Ostrej Bramy była gotowa, a 22 października 1989 roku inny wybitny Wilnianin, ks. kard. Henryk Gulbinowicz, uroczyście poświęcił kaplicę i dokonał intronizacji obrazu Matki Miłosierdzia. Cały kompleks kościelny ukończono w 1995 roku.

Godność Bazyliki Mniejszej i niezwykłe witraże

Duchowe znaczenie skarżyskiego sanktuarium zostało oficjalnie docenione w 2014 roku, kiedy świątynia została podniesiona do godności Bazyliki Mniejszej. O jej ścisłej łączności ze Stolicą Apostolską świadczy nie tylko umieszczony w prezbiterium akt nadania tytułu, ale także wyjątkowy dar – cegły z Bram Roku Świętego czterech bazylik papieskich: św. Piotra, św. Jana, Matki Bożej Większej oraz św. Pawła.

Wnętrze bazyliki przyciąga uwagę bogatym programem ikonograficznym zawartym w witrażach zaprojektowanych przez Bolesława Szpechta i wykonanych w pracowni Zbigniewa Gustaba (ufundowanych przez Polaków z kraju oraz emigracji w Anglii, Kanadzie i USA):

  • Nad głównym wejściem znajduje się monumentalny witraż łączący dwa najważniejsze dla Polaków sanktuaria maryjne – Ostrą Bramę i Jasną Górę – otoczone polskimi godłami od czasów piastowskich.
  • W nawach bocznych ukazano poczet polskich świętych i błogosławionych, m.in. św. Wojciecha, św. Stanisława, św. Jadwigę Królową, św. Maksymiliana Kolbego czy bł. Karolinę Kózkównę.
  • W górnych oknach przedstawiono jedenaście scen z życia Maryi – od Niepokalanego Poczęcia, przez Zwiastowanie i ucieczkę do Egiptu, aż po Jej ukoronowanie.

Dziś Sanktuarium Matki Bożej Ostrobramskiej w Skarżysku-Kamiennej jest nie tylko pomnikiem pamięci o Kresach i dziełem wzniesionym – jak mówił jego kustosz – „modlitwą, pracą i ofiarą”, ale przede wszystkim tętniącym życiem miejscem pielgrzymkowym, w którym historia Wilna splata się ze współczesną duchowością.

Wyjątkowe miejsce na duchowej mapie Polski

Sanktuarium w Skarżysku-Kamiennej to znacznie więcej niż tylko architektoniczna ciekawostka – to pomnik kresowej historii. Dzięki determinacji biskupa z Wilna, zaangażowaniu wiernych oraz wsparciu Polonii z całego świata, w sercu województwa świętokrzyskiego powstała przestrzeń, w której tradycja Wileńszczyzny przetrwała w nienaruszonej formie. Dla pielgrzymów i turystów to niepowtarzalna okazja, by bez przekraczania granicy stanąć przed obliczem Matki Miłosierdzia.

Źródło: ostrobramska.pl

 

ROLKI