Gdzie historia spotyka się z pychą
Podzamcze Piekoszowskie to niewielka wieś położona w województwie świętokrzyskim, w gminie Piekoszów, zaledwie 15 kilometrów od Kielc. Choć miejscowość wydaje się spokojna, to właśnie tutaj znajdują się jedne z najpiękniejszych ruin w Polsce. To obowiązkowy punkt dla każdego, kogo fascynują opuszczone miejsca w Polsce oraz unikalne atrakcje świętokrzyskie.
Kluczem do zrozumienia tego miejsca jest spojrzenie na Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach. Ruiny w Podzamczu są bowiem jego niemal identyczną kopią. Posiadają te same proporcje, rozmiary i charakterystyczne cztery sześcioboczne baszty w narożach. To architektoniczne „kopiuj-wklej” z XVII wieku nie było jednak dziełem przypadku, lecz efektem urażonej dumy.
Pałac Tarłów. Rezydencja zbudowana z nienawiści
Historia głosi, że potężny magnat Jan Aleksander Tarło, wojewoda sandomierski, zaprosił do siebie biskupa Jakuba Zadzika. Duchowny, dumny ze swojej nowej kieleckiej siedziby, miał odpowiedzieć pogardliwie: „Po chałupach nie jeżdżę”. Upokorzony Tarło poprzysiągł zemstę. Dwa lata później w Podzamczu stanął pałac godny króla, zaprojektowany najprawdopodobniej przez tego samego architekta – Tomasza Poncino.
Budowa, trwająca w latach 1649–1655, była gigantycznym przedsięwzięciem finansowym. Mówi się, że aby sfinansować ten kaprys, wojewoda musiał sprzedać aż 30 swoich wsi. Rezydencja typu palazzo in fortezza lśniła marmurami chęcińskimi i bogatymi polichromiami, stanowiąc manifest potęgi rodu Tarłów.
i
Upadek magnackiego luksusu
Świetność pałacu nie trwała wiecznie. Już w XIX wieku ogromne koszty utrzymania gmachu zaczęły przerastać kolejnych właścicieli. Prawdziwy dramat rozegrał się w 1860 roku, kiedy potężny pożar strawił dach i pierwsze piętro budowli. Legenda mówi, że ogień mogła nieopatrznie zaprószyć matka jednej z mieszkanek, która nie mogła znieść mezaliansu córki zakochanej w kucharzu.
Po pożarze pałac nigdy nie odzyskał dawnego blasku. Stał się darmowym „kamieniołomem” dla okolicznej ludności – cenne detale architektoniczne, schody i portale były wywożone i sprzedawane. Co ciekawe, oryginalne pałacowe schody trafiły do Oblęgorka, a filary z sieni zdobią dziś kościół w Piekoszowie.
i
Sól, kuligi i złoto konfederatów
Z pałacem wiążą się niesamowite legendy. Najsłynniejsza opowiada o Annie Czartoryskiej, żonie Tarły, która zapragnęła przejażdżki saniami w środku lata. Zakochany wojewoda kazał wysypać całą drogę drogocenną solą, by spełnić kaprys małżonki.
Inna opowieść rozpala wyobraźnię poszukiwaczy skarbów. Podobno w murach lub podziemiach ukryto złoto konfederatów, którzy sprzeciwiali się rządom Augusta III Sasa. Choć wielu próbowało je odnaleźć, rozkuwając ściany i piwnice, skarb do dziś pozostaje nieuchwytny.
Obecny stan. Czy „Sarmacki Wawel” ocaleje?
Obecnie pałac Tarłów to tzw. trwała ruina. Przez lata status prawny obiektu był nieuregulowany, co blokowało jakiekolwiek prace remontowe. Przełom nastąpił w 2023 roku, kiedy pałac przeszedł na własność Skarbu Państwa i został użyczony gminie Piekoszów.
Współczesne plany nie zakładają pełnej odbudowy, lecz zabezpieczenie murów, wykonanie zadaszenia oraz iluminację obiektu. Dziś ruiny są ogólnodostępne, a ich surowy klimat przyciąga miłośników fotografii i historii.
Galeria. Ruiny Pałacu w Podzamczu Piekoszowskim
10
Czy warto odwiedzić Podzamcze Piekoszowskie?
Zdecydowanie tak! To miejsce, gdzie historia jest na wyciągnięcie ręki.
- Wstęp: Bezpłatny i ogólnodostępny
- Bezpieczeństwo: Należy zachować szczególną ostrożność – mury są niestabilne, a teren nierówny
- Dla kogo: Dla fanów urbexu, rodzin (z zachowaniem uwagi) i pasjonatów baroku.
Pytania i odpowiedzi
- Gdzie znajduje się Podzamcze Piekoszowskie? Wieś leży w gminie Piekoszów, około 15 km na zachód od Kielc, przy drodze wojewódzkiej 786
- Co to za ruiny? To pozostałości barokowego pałacu rodu Tarłów z XVII wieku, będącego kopią Pałacu Biskupów Krakowskich w Kielcach
- Czy można je zwiedzać? Tak, ruiny są ogólnodostępne przez całą dobę, a wstęp na ich teren jest darmowy
źródła: Pałac Tarłów w Podzamczu Piekoszowskim: Historia i Legendy – GRAFY W PODRÓŻY, „Pałac Tarłów w Podzamczu Piekoszowskim i ukryty skarb konfederatów – bloganki”, Starostwo Powiatowe w Kielcach, Wikipedia, „Podzamcze Piekoszowskie – Przewodnik Świętokrzyski”, „O pałacu w Podzamczu Piekoszowskim – Strawczyn od Nowa” .
