Wąchock. Małe miasteczko nad Kamienną
Wąchock to miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie starachowickim. Według danych z 1 stycznia 2018 Wąchock liczył 2795 mieszkańców. Wąchock był miastem klasztoru cystersów wąchockich w województwie sandomierskim w ostatniej ćwierci XVI wieku. Wąchock jest także członkiem stowarzyszenia Unia Miasteczek Polskich.
Najzabawniejsze miasteczko w Świętokrzyskiem
Wąchock to niekwestionowana stolica polskiego humoru, która zyskała sławę dzięki tysiącom dowcipów o słynnym sołtysie. Jednak to miasteczko w województwie świętokrzyskim ma do zaoferowania znacznie więcej niż tylko legendarne "zwijanie asfaltu na noc".
To właśnie w Wąchocku, tuż pod swoimi stopami znajdziecie kilkadziesiąt dowcipów o sołtysie Wąchocka, którego pomnik stoi w centrum alei. Spacer Aleją Humoru odpowie Wam na najdziwniejsze pytania, m.in.
- Jakie są wiry na rzece w Wąchocku?
- Dlaczego w Wąchocku sołtys orze pole w kółko?
Zdjęcia. Aleja Humoru w Wąchocku
25
Dlaczego warto odwiedzić Wąchock?
- Opactwo Cystersów: Jeden z najcenniejszych zabytków architektury romańskiej w Polsce. Fundowane w 1179 roku, zachwyca surowym pięknem i unikalnym kapitularzem.
- Aleja Humoru: Miejsce, gdzie dowcipy nabierają formy fizycznej. Znajdziesz tu tablice z najlepszymi żartami o Wąchocku oraz słynny Pomnik Sołtysa.
- Aktywne Wybrzeże: Malowniczy zalew na rzece Kamiennej to idealne miejsce na spacer, rower czy odpoczynek nad wodą, łączący historię z nowoczesną rekreacją.
Wąchock. Historia
Choć Wąchock kojarzy się dziś głównie z humorem, jego historia to opowieść o potędze, surowej regule zakonnej i wielkim przemyśle. To jedno z tych miejsc, gdzie kamienne mury pamiętają jeszcze czasy rozbicia dzielnicowego.
Od fundacji do rozkwitu. Era Cystersów
Wszystko zaczęło się w 1179 roku, kiedy biskup krakowski Gedeon sprowadził tu zakonników z opactwa Morimond we Francji. Cystersi nie wybrali Wąchocka przypadkowo – dolina rzeki Kamiennej była idealna do realizacji ich zasady ora et labora (módl się i pracuj).
- Architektura: W XIII wieku wzniesiono tu jeden z najpiękniejszych romańskich klasztorów w Europie. Co ciekawe, budowa przetrwała najazdy tatarskie, a do dziś możemy podziwiać oryginalny kapitularz i fraternię.
- Gospodarka: Zakonnicy byli pionierami technologii. To oni postawili nad Kamienną pierwsze młyny, tartaki i kuźnice, kładąc fundamenty pod przyszłe Staropolskie Zagłębie Przemysłowe.
Czas walki i przemysłu
Wiek XIX przyniósł Wąchockowi zmianę charakteru. Po kasacie zakonu w 1818 roku, klasztorne dobra przejęło państwo. Miasto stało się ważnym ośrodkiem górnictwa i hutnictwa, a rzeka Kamienna napędzała wielkie zakłady metalowe.
Wąchock zapisał się też złotymi zgłoskami w historii powstań narodowych:
- Powstanie Styczniowe: W 1863 roku w Wąchocku stacjonował obóz Mariana Langiewicza. Ponad 3000 powstańców przygotowywało się tu do walk z carską Rosją.
- II Wojna Światowa: Okolice Wąchocka i pobliskie Wykus były bazą dla legendarnych oddziałów partyzanckich AK pod dowództwem Jana Piwnika „Ponurego”.
Powrót do korzeni
W 1951 roku Cystersi powrócili do swojego opactwa, przywracając mu dawną duchową rangę. Dziś historyczny Wąchock to unikalny miks: z jednej strony cisza klasztornych krużganków i duma z powstańczej przeszłości, a z drugiej – niezwykły dystans do siebie, który zrodził współczesną legendę o sołtysie.
35
Polecany artykuł:
