Zakasane rękawy i praca ramię w ramię
Codzienne życie mnichów to nie tylko godziny spędzone na modlitwach i kontemplacji w romańskich krużgankach, ale również zwyczajne obowiązki domowe i praca fizyczna. Kiszenie kapusty to w Wąchocku coroczne wydarzenie, do którego cystersi w Wąchocku przystępują wspólnymi siłami. Przygotowanie zapasów wymaga sporego wysiłku, dobrej organizacji oraz ścisłej współpracy wszystkich braci.
Obecność przełożonego klasztoru przy tej tradycyjnej pracy była dla całej wspólnoty ważnym i autentycznym akcentem. Ojciec przeor osobiście włączył się w jeden z najbardziej wymagających etapów całego procesu – bezpośrednie ugniatanie kapusty. Taka postawa doskonale pokazuje ludzki wymiar, jaki posiada życie w klasztorze. Gdy przychodzi czas na codzienne obowiązki, znikają formalne podziały, a liczy się wspólny cel i wzajemne wsparcie. Efektem tej połączonej pracy jest kilka pełnych beczek świeżo ukiszonej kapusty, które trafiły już do klasztornej spiżarni.
5
W duchu św. Benedykta: Życie z pracy własnych rąk
Tego rodzaju tradycje klasztorne mają swoje głębokie uzasadnienie w duchowości monastycznej. Wspólny trud przy przygotowywaniu domowych przetworów nawiązuje bezpośrednio do samych fundamentów życia benedyktyńskiego, z którego czerpie zakon cysterski. Sytuację tę idealnie oddają słowa zawarte w Regule św. Benedykta: „Wtedy bowiem są prawdziwymi mnichami, gdy żyją z pracy rąk swoich, jak Ojcowie nasi i Apostołowie”.
Dla zakonników praca fizyczna nie jest jedynie zwykłym obowiązkiem czy sposobem na pozyskanie żywności. W tradycji monastycznej stanowi ona istotny element powołania, uczy pokory, wspiera modlitwę i pozwala zachować wewnętrzną równowagę. Wydarzenia takie jak kiszenie kapusty pokazują, że wielowiekowe reguły zakonne nie są jedynie zapisem historycznym, ale zasadami, które z powodzeniem funkcjonują we współczesnej codzienności opactwa.
Pielęgnowanie dawnych obyczajów w Wąchocku
Dzięki corocznemu podtrzymywaniu tego obyczaju cystersi w Wąchocku pokazują, że dawne zwyczaje są wciąż bardzo żywe i potrzebne. Wspólne kiszenie kapusty staje się nie tylko sposobem na zapełnienie klasztornych magazynów, ale przede wszystkim okazją do umacniania bratnich więzi i budowania wspólnoty.
Kilka beczek pełnych świeżej kiszonki to konkretny owoc rzetelnej, wspólnej pracy. To prosty i autentyczny dowód na to, że w murach wąchockiego opactwa modlitwa i praca własnych rąk do dziś tworzą spójną, pełną harmonii całość.
35
Jakie zabytki kryje wnętrze opactwa?
Wnętrze Opactwa Cysterskiego w Wąchocku kryje wyjątkowe zabytki architektury romańskiej, wczesnogotyckiej oraz barokowej, obejmujące zarówno przestrzeń kościoła, jak i doskonale zachowane wnętrza klasztorne.
Kościół pw. Matki Boskiej Wniebowziętej i św. Floriana
- Architektura bazyliki: Romańska, trójnawowa bazylika bezwieżowa z transeptem została wzniesiona z bloków szarożółtego i brunatno-czerwonego piaskowca układanych w dwubarwne pasy. Wnętrze nakryte jest jednym z najwcześniejszych w Polsce sklepień żebrowo-krzyżowych z I połowy XIII wieku.
- Prezbiterium i polichromie: Znajduje się tu neoromański ołtarz główny z 1894 roku z późnobarokowym obrazem Matki Boskiej Miłosierdzia. Ściany i sklepienie zdobi późnobarokowa polichromia z 1764 roku przedstawiająca m.in. Zaśnięcie i Wniebowzięcie NMP oraz świętych opatów cysterskich.
- Kaplice i ołtarze:
- Kaplica bł. Wincentego Kadłubka (dobudowana w 1764 roku) mieści bogato zdobione rokokowe stalle z III ćwierci XVIII wieku.
- Kaplica św. Anny posiada rokokowy ołtarz z ok. 1760 roku, późnogotycką chrzcielnicę z początku XVI wieku oraz epitafium opata Hieronima Solikowskiego.
- Kaplica Ukrzyżowania w północnym transepcie kryje barokowy krucyfiks z połowy XVIII wieku i antepedium z wizerunkiem Matki Boskiej roztaczającej opiekę nad cystersami.
- Malowidła historyczne i wyposażenie: Na ścianach naw przedstawiono m.in. sceny męczeńskiej śmierci dwóch wąchockich zakonników z rąk wojsk Rakoczego w 1657 roku. Wyposażenie wnętrza dopełniają rokokowa ambona z połowy XVIII wieku oraz chór muzyczny z końca XVII wieku.
Klasztor (Claustrum)
- Kapitularz: Należy do najcenniejszych wnętrz romańskich w Polsce. Jego sklepienie krzyżowo-żebrowe opiera się na czterech kolumnach, których głowice i bazy ozdobiono misternymi motywami roślinnymi, geometrycznymi oraz przedstawieniami zwierząt (m.in. lwów i smoków). Wejście zdobią romańskie biforia, a wewnątrz mieści się też późnogotycka płyta nagrobna opata Rafała Zaborowskiego z 1521 roku.
- Refektarz: Wczesnogotycka jadalnia zakonników nakryta jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym z dekoracyjnymi wspornikami (w tym jednym w kształcie głowy mnicha), z zachowanymi śladami dawnych polichromii.
- Fraternia i Armarium: Fraternia (dawna sala pracy) posiada wsparte na centralnym filarze sklepienie, natomiast przylegające do zakrystii armarium służyło jako podręczna biblioteka.
- Karcer i romańska płyta opacka: W dawnym karcerze z końca XIII wieku podziwiać można cenną romańską płytę opacką z około 1230 roku, ozdobioną laską opacką i ornamentem plecionkowym.
- Krużganki i Muzeum: W krużgankach znajduje się krypta grobowa mjr. Jana Piwnika „Ponurego”, a przy furcie działa Muzeum O. Cystersów z bogatą kolekcją pamiątek historycznych i niepodległościowych zgromadzonych przez ks. Walentego Ślusarczyka.
