Powstanie „Żywa Kronika Historii Starachowic”. To pomysł Towarzystwa Przyjaciół Starachowic

Prezydent Miasta Starachowic, Marek Materek uznał celowość tego przedsięwzięcia i na podstawie art. 19a ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie podał ofertę do publicznej wiadomości. Co dokładnie zakłada złożona oferta i jakie tradycje stoją za stowarzyszeniem dbającym o lokalną tożsamość?

Nowa inicjatywa: Bruliony ze wspomnieniami mieszkańców

Głównym założeniem zadania publicznego „Żywa Kronika Historii Starachowic” jest spisanie i opublikowanie wspomnień osób związanych ze Starachowicami. Planowane przedsięwzięcie zakłada wydanie 55 egzemplarzy brulionów starachowickich pod roboczym tytułem „Ocalić od zapomnienia”.

Efektem realizowanego zadania ma być wzmocnienie świadomości patriotycznej lokalnej społeczności oraz integracja osób i środowisk zaangażowanych w ochronę dziedzictwa kulturowego regionu. Zgodnie ze złożoną dokumentacją, przewidywany termin realizacji zadania wyznaczono na okres od 10 listopada do 31 grudnia 2026 roku.

Ponad cztery dekady w służbie lokalnemu dziedzictwu

Pomysł wydania brulionów wpisuje się w wieloletnią misję organizacji. Towarzystwo Przyjaciół Starachowic powstało 19 września 1978 roku z inicjatywy Franciszka Bródka. W 1979 roku stowarzyszenie uzyskało osobowość prawną, a w Krajowym Rejestrze Sądowym zostało zarejestrowane w 2003 roku. Od czerwca 2020 roku siedziba stowarzyszenia mieści się w budynku Urzędu Miejskiego przy ul. Radomskiej 45.

Głównymi celami stowarzyszenia są szeroka popularyzacja wiedzy o mieście, badanie jego dziejów oraz inicjowanie przedsięwzięć kulturalnych. Funkcję prezesa zarządu pełni Paweł Sadło. W historii organizacji znaczącą rolę odegrali także m.in. wieloletni prezes Adam Brzeziński (uhonorowany w 2024 roku tytułem „Honorowego Przyjaciela Starachowic”) oraz honorowy prezes Józef Kowalski.

Turnieje wiedzy, publikacje i „Wieczory Starachowickie”

W ciągu kilkudziesięciu lat działalności Towarzystwo Przyjaciół Starachowic wypracowało bogaty dorobek edukacyjny i edytorski:

• Turnieje Wiedzy o Starachowicach – coroczne konkursy dedykowane uczniom szkół podstawowych i ponadpodstawowych, pogłębiające wiedzę o mieście i regionie (zorganizowano już 39 edycji).
• Działalność wydawnicza – TPS wydało ponad 80 publikacji, w tym wydawnictwa ciągłe „Zeszyty Starachowickie” oraz książki poświęcone wybitnym postaciom i historii obszaru (m.in. opracowania dotyczące żeglarza Władysława Wagnera, obrońców miasta z 1939 roku czy jubileuszu 390-lecia nadania praw miejskich).
• „Wieczory Starachowickie” – cykliczne spotkania integrujące mieszkańców i promujące dorobek lokalnych twórców.

Troska o zabytkowe nagrobki: Historia pisana na cmentarzach

Niezwykle ważnym elementem aktywności stowarzyszenia są coroczne kwesty cmentarne przeznaczone na renowację zabytkowych pomników. W minionych latach staraniem organizacji odnowiono m.in. nagrobek Eugeniusza Wydrzyckiego, działacza POW, znajdujący się na cmentarzu przy ul. Zgodnej.

Podczas 11. kwesty zorganizowanej w listopadzie 2026 roku wolontariusze zebrali rekordową kwotę 22 674 złotych. Zgromadzone datki zostaną przeznaczone na odnowienie mogiły starszego posterunkowego Policji Państwowej Marcina Kalety, który zginął na służbie w 1927 roku.