To miasto w Świętokrzyskiem wypadło najgorzej. Nowy ranking 2025 zaskoczył wielu

Opatów na finansowym dnie Polski

Sytuacja finansowa stolicy powiatu opatowskiego jest, według wskaźników, dramatyczna. Miasto zajęło ostatnie, 267. miejsce w kraju wśród miast powiatowych. Zamożność per capita wyniosła tam zaledwie 4 840,44 zł. Dla porównania, najbogatsze miasto regionu – Kielce – dysponuje dochodem 9 945,04 zł na mieszkańca.

Czarna lista: 5 najbiedniejszych miast w Świętokrzyskiem (zamożność per capita)

1. Opatów (miasto powiatowe) – 4 840,44 zł (Ostatnie, 267. miejsce w Polsce).
2. Kazimierza Wielka (miasto powiatowe) – 5 141,38 zł (264. miejsce w Polsce).
3. Ostrowiec Świętokrzyski (miasto powiatowe) – 5 312,03 zł (262. miejsce w Polsce).
4. Ćmielów (miasteczko) – 5 373,48 zł (662. miejsce w Polsce w swojej kategorii).
5. Staszów (miasto powiatowe) – 5 403,17 zł (259. miejsce w Polsce)

Dlaczego Opatów wypada tak słabo?

Niska pozycja w rankingu to efekt splotu problemów strukturalnych. Miasto zmaga się z zapaścią demograficzną – liczba mieszkańców stale spada (11 663 osoby w 2019 r.), a saldo migracji pozostaje ujemne. Rośnie udział osób w wieku poprodukcyjnym, co przy braku dużego przemysłu i niskich dochodach własnych gminy (zaledwie 30,1% dochodów ogółem pochodzi z podatków od osób prawnych i fizycznych) tworzy finansową pułapkę

Miasto skarbów. Od Templariuszy po Lament Opatowski

Mimo problemów z budżetem, Opatów pozostaje jednym z najbardziej fascynujących punktów na mapie turystycznej Polski. Jego historia sięga przełomu XI i XII wieku, a legendy głoszą, że to właśnie tutaj książę Henryk Sandomierski osadził pierwszą polską komandorię Templariuszy.

Co warto zobaczyć w Opatowie?

• Kolegiata św. Marcina. To najcenniejszy zabytek miasta i jeden z najlepiej zachowanych kościołów romańskich w Polsce (XII w.). Wewnątrz kryje światowej klasy arcydzieło – Lament Opatowski. Jest to renesansowa płaskorzeźba z brązu, przedstawiająca 41 postaci (w tym króla Zygmunta Starego) opłakujących śmierć właściciela miasta, kanclerza Krzysztofa Szydłowieckiego.
• Opatowskie Podziemia. To "miasto pod miastem", czyli system dawnych piwnic kupieckich wydrążonych w miękkim lessie. Trasa ma ok. 500 metrów długości i sięga 14,5 metra głębokości, prowadząc przez 3 kondygnacje i 28 pomieszczeń. W latach 70. XX wieku miasto niemal zapadło się pod ziemię, a ratowali je naukowcy z krakowskiej AGH i górnicy z Bytomia.
• Brama Warszawska. Jedyna ocalała z czterech bram miejskich, ufundowana w XVI wieku przez kanclerza Szydłowieckiego. Zwieńczona jest renesansową attyką i herbem Odrowąż trzymanym przez smoka.
• Krówka Opatowska. Nie można wyjechać z miasta bez spróbowania słynnej krówki, wpisanej na Listę Produktów Tradycyjnych, która do dziś przyciąga turystów z całego regionu.

Nowoczesność w służbie legendy. Centrum Historii Templariuszy

Choć budżet Opatowa zmaga się z wyzwaniami, miasto postawiło na niezwykle ambitny projekt, który przyciąga fanów historii z całego kraju – Centrum Historii Templariuszy. To nie jest typowe muzeum z zakurzonymi gablotami, ale interaktywny obiekt wykorzystujący najnowocześniejsze technologie, takie jak hologramy, ekrany dotykowe, stoły interaktywne czy Projection Mapping.Zwiedzający mogą wybrać jeden z pięciu unikatowych scenariuszy zwiedzania, dopasowanych do ich zainteresowań i czasu:

• Szlak Główny. Kompleksowa opowieść o powstaniu i upadku zakonu.
• Szlak Tajemnic. Idealny dla poszukiwaczy przygód – skupia się na hipotezach dotyczących obecności templariuszy w samym Opatowie i na ziemiach polskich.
• Szlak Militarny. Prezentuje techniki walki, średniowieczne uzbrojenie oraz architekturę obronną potężnych twierdz zakonnych.
• Szlak Pielgrzymkowy. Ukazuje duchowy wymiar zakonu, relikwie i drogę rycerzy do Ziemi Świętej.
• Szybka Wyprawa. Skondensowana pigułka wiedzy dla osób mających ograniczony czas.

Czy templariusze ukryli skarb w Opatowie?

Legendy o opatowskich templariuszach, ożywione w nowym Centrum, mają mocne zakorzenienie w lokalnej historii. Jan Długosz opisywał, że nad głównym wejściem do kolegiaty znajdowały się niegdyś rzeźby rycerzy w habitach, które w XV wieku zniszczył gorliwy kanonik Rafał z Brzezia. Zagadkę podsyca też dokument z 1189 roku, na którym widnieje podpis rycerza Wielisława Jerozolimskiego, przez wielu historyków utożsamianego z pierwszym komandorem opatowskich templariuszy.

Nadzieja w „turystyce tajemnic”

Inwestycja w nowoczesne Centrum Historii Templariuszy oraz dalszy rozwój Opatowskich Podziemi to strategiczne kroki, które mają zmienić status Opatowa na finansowej mapie regionu. Choć miasto zajęło ostatnie miejsce w rankingu zamożności 2025, to w merytorycznym Rankingu Gmin Regionu Świętokrzyskiego zostało uznane za Lidera Powiatu Opatowskiego. Wykorzystanie potencjału „miasta skarbów” i przyciągnięcie kapitału poprzez unikatową ofertę kulturową to szansa na to, by w kolejnych latach Opatów odbił się od dna i stał się turystyczną potęgą województwa.