Akt dewastacji na ul. Piłsudskiego
To nie pierwszy raz, kiedy ten obelisk staje się celem ataków i wywołuje gorące emocje wśród lokalnej społeczności. Mieszkańcy wielokrotnie informowały o incydentach zniszczenia obiektu.
W maju 2017 roku nieznani sprawcy uszkodzili górną część obelisku. Z kolei w październiku 2020 roku doszło do dewastacji głównej płyty informacyjnej pomnika. Obiekt przy ul. Piłsudskiego od wielu lat jest uznawany za jeden z najbardziej kontrowersyjnych punktów na mapie miasta.
W nocy z 30/31 października obiekt ponownie został uszkodzony - informuje policja ze Starachowic.
6
Podczas patrolu starachowiccy policjanci zauważyli, że nieznany sprawca zdemolował pomnik żołnierzy radzieckich przy ulicy Piłsudskiego w Starachowicach - powiedziała nam Klaudia Saramak z KPP Starachowice. Są prowadzone czynności w tej sprawie - dodała.
Historia i tło polityczno-samorządowe
Pomnik został postawiony w 1946 roku (ufundowany przez Prezydium Miejskiej Rady Narodowej) na cześć żołnierzy 3. Armii Gwardii I Frontu Ukraińskiego Armii Czerwonej. Od momentu transformacji ustrojowej środowiska niepodległościowe i samorządowcy regularnie podnoszą kwestię jego usunięcia z przestrzeni miejskiej.
- Działania Prezydenta Miasta: Prezydent Starachowic Marek Materek już w 2015 roku apelował do Wojewody Świętokrzyskiego o usunięcie obiektu, wskazując, że jest on traktowany jako symbol sowieckiej dominacji i zniewolenia Polski.
- Uchwała Rady Miejskiej: W kwietniu 2016 roku Rada Miejska w Starachowicach przyjęła uchwałę w sprawie usunięcia pomnika ze skweru przy ul. Piłsudskiego. Projekt uchwały przygotował radny Zygmunt Andrejas, podkreślając, że obelisk propaguje zakłamaną wersję historii i ideologię totalitarną.
- Głosy radnych PiS: W kolejnych latach radni (m.in. Dariusz Nowak) wielokrotnie składali interpelacje w sprawie demontażu monumentu, argumentując, że obecność sowieckiej gwiazdy w przestrzeni miejskiej godzi w prawdę historyczną.
Kwestia mogiły wojennej i sprzeciw dyplomatyczny
Główną przeszkodą formalną na drodze do usunięcia obelisku pozostają zawiłości prawne dotyczące prawdopodobnego miejsca pochówku. Według dokumentów Urzędu Miejskiego oraz Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK), pomnik posiada status mogiły wojennej, w której ma spoczywać siedmiu radzieckich żołnierzy (Piotr Bobir, Leon Kochman, Józef Kiernac, Konstanty Kostucho, Iwan Osino, Władimir Kaczan oraz Grigorij Griciszin).
Jednocześnie w mieście pojawiają się relacje świadków wskazujące, że ekshumacji ciał na cmentarz wojenny dokonano już w latach 50. XX wieku. W 2016 roku próby przeniesienia obiektu i szczątków na cmentarz wojskowy napotkały jednak na oficjalny, zdecydowany sprzeciw ambasadora Federacji Rosyjskiej Sergeya Andreeva.
Kontekst dekomunizacji w Polsce
Działania wokół pomnika wpisują się w ogólnokrajowy proces dekomunizacji przestrzeni publicznej. Zgodnie z ustawą z 1 kwietnia 2016 roku o zakazie propagowania komunizmu, obiekty i pomniki gloryfikujące Armię Czerwoną oraz ustrój totalitarny powinny znikać z przestrzeni miejskiej. Instytut Pamięci Narodowej (IPN) sukcesywnie wspiera samorządy w demontażu takich obiektów w całej Polsce.
źródła: Dekomunizacja przestrzeni publicznej w Polsce (IPN)
